Download Nefes Ve Oyunculuk PDF

TitleNefes Ve Oyunculuk
File Size761.8 KB
Total Pages12
Document Text Contents
Page 1

79

Tiyatro Araştırmaları Dergisi,31:2011/1 • ISSN: 1300-1523

NEFES ve OYUNCU

BREATH and the ACTOR

Levent Suner*

Özet

Nefes çalışmaları oyunculuk eğitiminin önemli bir evresini
oluşturur ve bu çalışmalardaki temel amaç solunumun gerçekleştiği
bedenin üst bölgesi içinde nefesin hiçbir bariyerde tutuklanmadan
özgürce dolaşmasını sağlamak, doğallaştırmaktır. Nefesin doğal
akışını engelleyen herhangi bir bariyer sesin desteklenemeyeceği,
doğru yerine yerleşemeyeceği, menzilin küçüleceği anlamına
gelir. Nefes yetersizse ve bir engelle karşılaşmışsa rezonans
azalacak, çene sıkışacak, sesler doğru boğumlanamayacaktır.
Duyguları rahatça ifade edebilmek ve sesi güçlendirebilmek için
oyuncunun özgür ve güçlü bir nefese gereksinimi vardır. Ses ve
konuşma eğitiminde solunum alanı yoğun duygulara hizmet ede-
bilmek için genişletilir. Nefes ne kadar özgür ve kapasiteli olursa
duygular da o kadar büyüme ve canlanma olanağı bulacaktır.

Abstract

Working on breath is a major phase of actor training. The basic
objective is to make breath possible to wander about freely in the
upper torso without being captured or hindered by any kind of
a barrier; and make it natural as possible as it can be. Barriers
of any kind means that voice will not be supported or settle in
the right place and the range will be reduced. If breath is inad-
equate or has met a barrier, the resonance will be lessened, jaws
will be tightened, and sounds will not be truly articulated. To ex-
press emotions and strengthen the voice the actor needs a free and
strong breath. In voice and speaking training, breathing space
is expanded to serve intense emotions. The freer and broader the
breath is, the more developed and vivacious the emotions will be.

*Yrd. Doç. Dr., Ankara Üniver�
sitesi, Dil ve Tarih-Coğrafya
Fakültesi, Tiyatro Bölümü,
Oyunculuk Anasanat Dalı

Page 2

80

Tiyatro Araştırmaları Dergisi, 31:2011/1 • ISSN: 1300-1523

le
v
en

t
su

n
er

Page 6

84

Tiyatro Araştırmaları Dergisi, 31:2011/1 • ISSN: 1300-1523

le
v
en

t
su

n
er

Page 7

85

Tiyatro Araştırmaları Dergisi,31:2011/1 • ISSN: 1300-1523

kemiğine uzanır. Üst lifler enine
(transversal), alt lifler ise aşağıya ve
öne doğru eğik bir gidiş gösterirler.
Fonksiyonu: Alt kaburgaların aşağı
doğru hareketini sağlar ve karın içi
organlarının diyaframa karşı olan
basıncının artmasına neden olur
= soluk verme. B.1.b. M. obliquus
internus abdominis: Karın dışı kası
tarafından örtülü olarak canalis
inguinalis ve crista iliaca’dan öne
doğru 10. 12. kaburgalara uzanır.
Fonksiyonu: Toraks (thorax/göğüs
kafesi)ı daraltır. = Soluk verme.

B.1.c. M. rectus abdominis:
5. 7. kaburgalardan ve göğüs
kemiğinin yan kenarından aşağı
doğru oblik (oblique) kasın üzerinden
pubise uzanır. Fonksiyonu:
Toraksı daraltır. = Soluk verme.

B.1.d. M. transversus
abdominis: 7. ve 12. kaburgaların
kıkırdaklarının iç yüzeyinden
ve crista iliacadan linea albaya
uzanır. M. internus ve m. rectus
tarafından örtülüdür. Fonksiyonu:
Toraksı daraltır. = Soluk verme
(Cevanşir ve Gürel, 1982, 4-7).

C. Solunum Hacmi: Bununla
derin bir soluk almadan sonra
kuvvetli bir biçimde verilen hava
miktarının tümü anlaşılır. Bir başka
deyişle solunum hacmi, nefes alma ve
verme rezervinin toplamından oluşur.
Erişkin bir erkekte, 3000-5000 cm3,
kadınlarda ise 2000-4000 cm3’tür.
Vital kapasite, cinsiyete, iriliğe, beden

yapısına ve kişinin antrenmanlı olup
olmadığına bağlı olarak değişir.

D. Solunum Frekansı: Normal
olarak dakikada 16-20 soluktur. Yeni
doğanlarda ise 62-68 soluk kadardır.

E. Solunumun Dakikadaki
Hacmi: Solunum frekansı ile soluk
hacminin çarpımından oluşur ve
dakikada yaklaşık 9000 cm3’tür.

F. Solunum Oranı:
Dinlenme halinde normal soluk
alma verme oranı 1, 1.5 iken,
konuşma sırasında 1:3 veya 1:4’tür.
Soluk alma süresi kısalırken,
soluk verme süresi uzamıştır
(Cevanşir ve Gürel, 1982, 9-10).

2. Doğal Nefes:

İnsan bedeni havanın özgürce
bedenden içeri girmesi ve sonra hiçbir
bariyer tarafından tutuklanmadan
dışarı çıkması üzerine
tasarımlanmıştır. Günlük yaşamda
sıkça kullanılan “Nefes almak kadar
kolay” cümlesinde olduğu gibi, nefes
almak düşünerek gerçekleştirilen
bir eylem değil, aslında son derece
basit, doğal ve kendiliğinden gelişen
bir süreçtir. Ancak nefes alışta bir
düzensizlik oluştuğunda ve bedende
olmaması gereken gerginlikler baş
gösterdiğinde nefes düşünülmeye
başlanır. Nefes alıp vermek ancak
doğal akış önlendiğinde bir sorun
haline gelir. Yaşam için zorunlu
olan bu eylemin basitliği aynı
zamanda korkutucudur da. Henüz

N
E
F
E
S

v
e

O
Y

U
N

C
U

Page 11

89

Tiyatro Araştırmaları Dergisi,31:2011/1 • ISSN: 1300-1523

ederler. Bu kas hareketi “destek”
denilebilecek bir hava sütunu
oluşturur. Destek sadece bir kas
hareketi ya da havanın bırakılması
değil, bu ikisinin bir uyum içinde
çalışmasıdır. Bu hava desteği ses
ile bağlantı içinde olmalıdır. Destek
sesi başlatır ya da durdurur. Ses
üretimi gırtlaktan değil, bedenin
merkezinden gelen bu destekle
başlamalıdır. Sesin bu destekle değil
de, söz gelimi sadece gırtlak desteği
ile üretilmesi ses ve konuşma adına
birçok sorun yaşanmasına neden olur.

Bedenin merkezindeki
kaslarla desteklenen nefes, sese
güç kazandırır. Ses ne kadar güçlü
ise ve süresi ne kadar uzatılacaksa
o kadar kas gücüne ve desteğine
gereksinim vardır. Küçük seslerin
de desteklenmesi gerekir ancak
bunun için daha az kas gücüne
ihtiyaç duyulur. Bütün sesler bu kas
tarafından hareket ettirilen nefes
ile oluşturulur. Eğer destek tam
olarak gerçekleşmezse, bunu gırtlak
telafi etmeye çalışır. Sadece gırtlak
yoluyla, desteklenmemiş ses üretmek
en sık karşılaşılan ses hatalarından
biridir. Destekli ses bedenin
merkezinden gelir, gırtlak ve göğsün
üst bölümünde hiçbir basınç yoktur.

Destek olmadan konuşmak
sesin monotonlaşmasına neden olur.
Ayrıca sesin desteklenmemesi ses
tellerinde de hasara yol açar. Desteğin
nasıl işlediği çok iyi anlaşılabilir,
ancak önemli olan bu düşünceyi

eyleme geçirebilmektir. Destek
düzenli olmalı ve tüm konuşma
boyunca hiç kesilmemelidir. Ayrıca
nefes alıp vermede desteği oluşturan
kaslara düzenli çalışabilmesi için
yeterli zaman da tanınmalıdır.
Zamanlama destek çalışmasında
önemli bir etkendir. Zamanlama,
nefes almak ve aynı desteğin söylenen
cümlenin altına geçtiğini hissetmek
ve daha sonra tek bir eylem halinde
nefesi konuşmaya dönüştürmek ya
da nefesi vermektir. Burada hem
sese destek verilmekte hem de sesle
bağlantı içinde olunmaktadır. Bu,
çıkardığımız her seste nefesin doğal
düşünce sürecidir. Nefes almayı
beklemeli, ona gereksinim duyulmalı,
sonra konuşmak için gereksinilen
nefes alınmalıdır. Rodenburg,
“Destek, eylem halinde denge ve
uyumdur” der (Rodenburg, 1992, 153).

Destek sadece oyun sırasında
değil, gün boyunca sesimizin altında
olmalıdır. Oyuncunun sahne dışında
geçirdiği zaman, sahnede geçirdiği
zamandan daha fazladır. Sahne
ve sahne dışı konuşma birbirinden
ayrılır, desteklenmezse seste mutlaka
sorunlar yaşanacaktır. Bir oyuncu sesi
destekleme işlemini sadece sahnede
yapıyor, bunu hayatının bütünüyle
birleştirmiyorsa, Rodenburg’un da
söylediği gibi “Çalışma sesini bir
elbise gibi giyiyormuş izlenimini
uyandırır” (Rodenburg, 1992, 155).

Desteksiz konuşmak nefes
ve ses arasındaki bağlantıyı yok

N
E
F
E
S

v
e

O
Y

U
N

C
U

Page 12

90

Tiyatro Araştırmaları Dergisi, 31:2011/1 • ISSN: 1300-1523

eder, oyuncuyu duygudan ayırır
ve oyuncunun destek sürecini gün
boyunca deneyimleme şansını
elinden alır. Nefes desteği ve nefesin
sesle olan bağlantısı bir bütündür
ve böyle üretilen ses, akıcı, emin ve
güçlüdür. Destek ve bağlantı bir uyum
içindeyse ses her zaman daha sağlıklı
çıkacaktır, sesin tüm yelpazesinin
açılmasına ve genişlemesine
neden olacak, oyuncuya
sonsuz olasılıklar sunacaktır.

Nefes desteği ses
çalışmalarında kullanılan en
önemli tekniklerden biridir
ve eğitimin her aşamasında
kullanılmalıdır. Destek, doğal
olanın alışkanlık haline gelmesine
neden olur. Eğer oyuncu sahnede
işitilmek zorundaysa ya da nefes
tarafından ateşlenen bir düşünceyi
harekete geçirecek bir güç kaynağı
bulmak istiyorsa nefes desteğini
öğrenmesine gerek var demektir.

Kaynaklar

Aderhold, Egon., (1993.)Sprecherziehung
des Schauspielers, Berlin:
Henschel Verlag.

Anderson, Virgil., (1977), Training the
Speaking Voice, London: Oxford
University Press.

Berry Cicely., (1993), Voice and the Actor,
London: Virgin Books.

Cevanşir Behbut ve Güzin Gürel.,
(1982), Foniatri, İstanbul: İstanbul
Üniversitesi Tıp Fakültesi Yayını.

Kenleyi Joan., (1989), Voice Power, New
York: An Owl Book.

Linklater, Kristin., (1980), Freeing
the Natural Voice, New York:

Routledge.

Muratoğlu, M. Skon. (Haz.), (1982),
Sağlık Ansiklopedisi, İstanbul:
Görsel Yayınlar.

Rodenburg, Patsy., (1992), The Right to
Speak: Working with the Voice,
London: Methuen Drama.

le
v
en

t
su

n
er

Similer Documents