Download PEDOLOGIJA PDF

TitlePEDOLOGIJA
File Size186.5 KB
Total Pages26
Table of Contents
                            Fizičko trošenje ili dezintegracija
Hemijsko trošenje
STRUKTURE I KARAKTERISTIKE VODE U TLU
KOHEZIJA I ADHEZIJA
POVRŠINSKI NAPON
OSNOVI KAPILARNOSTI I VODA U TLU
MEHANIZMI KAPILARNOSTI
VISINA RASTA KAPILARNE VODE U TLU
KONCEPT ENERGIJE VODE U TLU
MATIČNI POTENCIJAL = ADSORBOVANA VODA + KAPILARNA VODA
TIPOVI VODE KOJI SE KREĆU U TLU
VODA TRAJNOG UVENUĆA
HIGROSKOPNA VLAGA
                        
Document Text Contents
Page 1

PEDOLOGIJA

Kao naučna disciplina je relativno mlada disciplina, ekspanziju doživljava u zadnjih 50-ak
godina. Ona se bavi proučavanjem tla (logos = nauka, pedon ili predos = dno, pod, stopa,
stopala).
TLO predstavlja specifičnu prirodnu tvorevinu. Specifična tvorevina predstavlja specifikum
površinskog djela litosfere. Površinski dio litosfere ima odlučujuću ulogu u opstanku živog
svijeta (na planeti Zemlji).
Tlo je medij na kome nastaje i nestaje živi svijet. Tanki, rastresiti i heterogeni omotač
izdvojen je kao pedosfera.

ZNAČAJ PEDOSFERE nalazi se u činjenici da se u njoj ukorijenjuju biljke, obitavaju insekti
koji provode svoj život. Na tlu obitavaju gljive, mikroorganizmi, virusi. Pedosfera ze te
organizme predstavlja prostor u kome svi ovi organizmi stupaju u vrlo tijesnu vezu i tako
stvaraju organsku cjelinu. Proizvod tako tako organski povezane cjeline predstavlja novi
kvalitet, tj. suštinu života na planeti. Novi kvalitet je najvrednija osobina a to je PLODNOST.
U tlu se vrši razgradnja organske materije uz pomoć mikroorganizama, i na taj način se
oslobađa energija. Uz pomoć energije se neprekidno vrši razmjena materija, a ona predstavlja
važno obilježje tla. Po kome se tlo razlikuje od litosfere.
ZEMLJIŠTE ima u vidu širi prostor koje se vrlo često izražava i kao zemljišni prostor. Ono
ima u vidu klimu, vegetaciju, reljefske pozicije, geološke komponente.
Tlo je definirano trodimenzionalno prirodno historijsko tijelo. Tlo (engleski: soil; njem boden;
rusko počv).
Tlo je proizvod djelovanja biosfere i atmosfere. U prirodi je tlo gotovo univerzalno
rasprostranjeno. Prisutno je gotovo u svakom djelu litosfere gdje ima organizama.
Organizama ima samo tamo gdje ima vode. Izmjena materije između organizama i tla se vrši
kroz niz složenih i povezanih fizičkih, hemijskih i bioloških procesa, koji se u tlu dešavaju
stalno uzrokujući stalne promjene tla. To stanje dovodi do postepenih promjena u tlu i
rezultiraju pojavom novih kvaliteta.
DEFINICIJA – TLO je površinski dio litosfere koji je pod najvišim uticajima biosfere,
hidrosfere i atmosfere steklo nova svojstva - plodnost.
Aspekti predologije:

- nastanak tla ili geneza tla ili pedogeneza,
- razvoj ili evolucija pedosfere,
- fizički procesi i stanja – fizika tla,
- hemijski procesi i stanja – hemija tla,
- biloški procesi u tlu – biologija tla,
- pripadnost tala po nekoj hijerarhijskoj skali – klasifikacija tla ili taksonomija.

Tlo predstavlja osnovno sredstvo proizvodnje u šumarstvu. Odlikuje se nastojanjima da
obajsni osobenosti tala – pedologije.

SPECIFIČNOSTI I PRIRODA ŠUMSKIH TALA

Biljne zajednice su povezane biotopom. Biocenoza + biotop = ekosistem. Biotop – određeno
staniste. Ekosistem – jedinstvena prirodna cjelina. Biogeocenoza je povezana sa tlom jer je tlo
neodvojivi dio biogeocenoze. Osnovni zadatak pedologije je racionalno iskorištavanje
prirodnih svojstava tla i iznalaženje mjesta za povečanje njegove plodnosti.

Strana 1.

Page 26

KLASIFIKACIJA TALA

Pedologija razvrstava pojedine pojave tla u klasifikacijske okvire. Ukupni rezultati podjela od
najnižih (klasifikacijski pedon) pa idući ka višim taksonomskim nivoima zovu se sistematika
ili klasifikacija tala. U ovisnosti od toga za što su namijenjene imamo uzgojne tzv. tehničke
klasifikacije i prirodni sistem klasifikacije. U prirodnim se ne uzimaju u obzir sva prikupljena
svojstva. Prirodni su koncipirani takoda imaju elemente istraživačkih podsticaja i daju realnu
sliku o trenutnim stanjima

PREGLED KLASIFIKACIONIH SISTEMA

Poznati su i primjenjivani: tzv. RUSKI i AMERIČKI SISTEM.
Ruski je razvijen na predpostavkama. Tri najvažnija elementa su: faktori, procesi i svojstva.
Američki ne prihvata unošenje elemenata koji su izvan tla. Ovom sistemu se ne pridaje
mnogo značaja.
Osnovni taxnomski nivo je klasa koja se izdvaja na osnovu vidljivih i mjeljivih elemenata.
Uključeni su vodni i toplotni režim tla.
Značajni su i EVROPSKI SISTEM (sistemi prilagođeni određenim zemljama). Ovi sistemi
uvažavaju sljedeća obilježja: pedogenetske procese, od vanjskih faktora litološku
komponentu, bioklimatske faktore. Posjeduju centralnu klasifikacijsku jedinicu i najčešće je
to tip tla kao i u ruskom sistemu.
Svaka zemlje posjeduje nacionalne klasifikacijske sisteme. Na našim prostorima postoje
nacionalni klasifikacijski sistemi. Još uvijek je u primjeni sistem kojeg su postavili Škorić –
Filipović – Ćirić.
Skup pedona označava se kao osnovna klasifikacijska jedinica, tj. tip tla. Ti pedoni su isti ili
su vrlo sličnih svojstava ali koja se bitno razlikuju od svojstava susjednih pedona. Tip tla ima
jednotipske građu profila i karakterističan slijed horizonata. Ima jednotipske osnovne procese,
jednotipske fizičke i heijske procese. Ovakvom definicijom obuhvaćeni su zemljišni prostori
u očuvanom prirodnom stanju, a to su šumska tla. Podjela je sukcesuvna, na osnovu utvrđenih
kriterija. Kategorije niže od tipa tla su: PODTIP, VARIJETET I FOMU. Koriste se kriterijumi
koji imaju ekološko – proizvodni karakter. Za nacionalne klasifikacije je karakteristično da
nose nacionalne nazive (černozem, rendzina). Viši klasifikacijski nivoi od tipa tla su: KLASA
koju predstavljaju svi tipovi tala koji imaju isti poredak horizonata. Klase tla se objedinjavaju
na osnovima načina vlaženja i hemijskog sastava vodekojima se vlaži neko tlo. Taj viši je
ODJEL ili DIVIZIJA.
Kod nas postoji više odjela i to 2 koja su vrlo značajna a od kojih je:

1. odjel automorfnih tala,
2. odjel hidromorfnih tala,
3. odjel halomorfnih tala,
4. odjel subakvalnih tala.

Karakteriše ih:
1. odjel – vlaženje atmosferskim vodama uz slobodne descedentne tokove voda.
2. odjel – povremeno ili stalno kretanje vode uz povremeni ili stalni višak vlaženja. Sve

pore za zrak su popunjene vodom i to onom koja nije zaslanjena i alkalna.
3. odjel – ima podzemno dopunsko vlaženje, a rjeđe površinsko. Vode su slane,

alkanizirane sa različitim sadržajima rastvorenih alkalija.
4. odjel – tla nastaju u podvodnim uvjetima plitkih stajačih voda. Mješaju se procesi

pedogeneze sa procesima sedimentacije.


Strana 26.

Similer Documents