Download pravo PDF

Titlepravo
File Size139.4 KB
Total Pages15
Document Text Contents
Page 7

određenog dana iznos anuitetnog kupona. Obveznice su hartije od vrednosti koje se
obično emituju u velikim serijama i na dugi rok.

Obveznice takođe možemo definisati kao kamatonosne hartije od vrednosti koje
izdaje vlada, preduzeće ili neka druga organizacija. Kada se želi uvećati kapital,
obveznice su alternativni način da država ili firma poveća svoj kapital, a da pri tome ne
uzima zajam niskog rizika. Državne obveznice skoro su stoprocentno sigurne.
Korporativne obveznice koje izdaju dobro rangirane kompanije su takođe veoma
sigurne.4

Takođe, obveznice predstavljaju finansijske instrumente putem čijeg izdavanja
emitent dolazi do finansijskih sredstava za svoje potrebe, a za šta kupcu investitoru tih
obveznica plaća kamatu, a po isteku valute plaća glavnicu. Za obveznice se koriste
različiti nazivi, kao bonovi, note. Smatra se da su note obveznice sa rokom dospeća do
pet godina, a preko pet su bonovi.5

Naime, u savremenim finansijskim tržištima, značaj obveznica je velik. Ove
hartije od vrednosti predstavljaju značajno sredstvo za prikupljanje slobodnih novčanih
sredstava ali, isto tako, imaju i funkciju i sredstva plaćanja. One imaju funkciju
obezbeđenja plaćanja što utiče na kreiranje kreditno-monetarne politike jedne zemlje,
naročito kad njihovom izdavanju pristupi centralna banka u toj zemlji. Na taj način se,
preko obveznica, kontroliše količina novca u opticaju ali se vrši i uticaj na kreditnu
politiku zemlje.

Dakle, izdavanje obveznica predstavlja mogućnost, odnosno nov oblik
prikupljanja slobodnih novčanih sredstava. Obveznice se emituju ukoliko je procena da
postoji dovoljno slobodnih novčanih sredstava i da postoji dovoljni stepen poverenja u
stabilnost emitenta i da funkcioniše tržište hartija od vrednosti. Najčešće se obveznice
emituju prilikom raspisivanja zajmova koji su od opšteg značaja za zemlju. Tada se kao
emitent pojavljuje država ili lokalna samouprava. Pored državne emitenti obveznica
mogu biti i drugi privredni subjekti.

Obveznice mogu da budu sa fiksnom ili promenljivom kamatom. U praksi se
smatra da su kamatna plaćanja sigurna ako su kod industrijskih preduzeća tri puta
pokrivena profitom a kod preduzeća elektroprivrede dva puta.

U našem pravu insistira se na tome da izdavanje obveznica mora biti uspešno, a to
znači da je u roku za isplatu obveznice uplaćeno najmanje 90% od ukupnog novčanog
iznosa koji je označen u objavi za upis obveznice.6

4 Danica Popović, ”EKONOMSKI REČNIK ZA NOVINARE”, Centar za liberalno-demokratske studije,
Beograd 2006. godine, str. 39.
5 Prof. dr M. Dželetović, „FINANSIJSKA TRŽIŠTA“, Beograd 2006. godina, str. 163.

6 Vikipedija – slobodna enciklopedija » Obveznice

7

Page 8

2.2.2. Bitni elementi i obeležja obveznica

Kao što je poznato obveznica spada u hartije od vrednosti. Pored uobičajenih
karakteristika koje ima hartija od vrednosti, uočljive su i njene posebne karakteristike.
Neke od njih su sledeće:

• Obveznica je hartija od vrednosti koja može da glasi na ime ili po njegovoj
naredbi na treće lice, odnosno može da bude i na donosioca.

• Obveznica je hartija u kojoj je uvek označen novčani iznos na koji glasi i dan
dospeća na koji je izdavalac obavezan da izvrši isplatu.

• Obveznica može da bude jednodelna ili dvodelna i na taj način omogućuje isplatu
u jednom ili više iznosa (plašt i talon).

• Obveznica omogućuje da njen imalac stekne prava obligaciono-pravnog
karaktera, kao što su pravo na isplatu određene sume, odnosno glavnice ali i druga
prava ukoliko se emitent tako obavezao odlukom o emisiji.

• Obveznica je definisana kao hartija od vrednosti što nadalje znači da je pismena
isprava ali primenom dozvoljenog načela dobrovoljnosti štampanja moguće da se
umesto pismene isprave izda samo potvrda, odnosno evidentira prava imaoca.

Obveznica je strogo formalna hartija od vrednosti koja se sastoji iz dva dela. Na
prvom delu obveznice se označavaju svi bitni elementi pa se ovaj prvi deo smatra samom
obveznicom. Na prednjoj strani obveznice, kada je ona sa garancijom, označavaju se i
firma, odnosno naziv i sedište garanta. Na poleđini obveznice se označavaju rokovi
otplaćivanja glavnice, kamata, anuitet i sl.

Nominalna vrednost obveznice pokazuje iznos novca koji će vlasnik obveznice
dobiti u trenutku dospeća obveznice. Nominalna kamatna stopa je stopa po kojoj se
obračunava i isplaćuje kamata prema dinamici navedenoj u obveznici. Datum dospeća
obveznice je datum na koji izdavaoc obveznice mora isplatiti glavnicu vlasnicima
obveznica. Budući da su obveznice instrument dugoročnog finansiranja, datum dospeća
je obično između 2 i 30 godina nakon dana izdavanja obveznica.

Cena obveznica zavisi od više faktora. Prvu grupu čine faktori koji se mogu
matematički predstaviti, a oni su: vrednost po dospeću, kamatna stopa valute na
obveznici, stopa investiranja koju kupac očekuje da će se ostvariti i broj godina pre roka
dospeća. Drugu grupu čine faktori koji se ne mogu matematički predstaviti, a oni su:
sigurnost investicije, opšta ekonomska situacija, verovatnoća povećanja vrednosti
obveznice i sl.

8

Similer Documents